1) شهرستان بیرجند (جمعیت طبق سرشماری 1375 ش ، 813 ، 276 تن ) در جنوب استان خراسان به صورت قوسی بین افغانستان و استان کرمان واقع است . بیرجند با وسعت 277 ، 34 کیلومتر مربع ، ششمین شهرستان وسیع کشور است . این شهرستان از شمال به شهرستانهای قائنات و فردوس ، از مغرب به شهرستان طبس ، از جنوب به شهرستان نهبندان و شهرستانهای کرمان و راور (در استان کرمان ) و از مشرق

به خاک افغانستان محدود و مشتمل است بر چهار بخشِ مرکزی ، خوسف ، دُرمیان و سربیشه ؛ چهار شهر بیرجند، خوسف ، اسدیه (اسدآباد) و سربیشه ، و نوزده دهستان (ایران . وزارت کشور. معاونت سیاسی و اجتماعی ، ص 18ـ19، 22؛ احمدیان ، ص 21، 22؛ مرکز آمار ایران ، 1376 ش الف ، ص یازده ؛ نیز رجوع کنید به نقشة تقسیمات کشوری ایران ، 1377 ش ).

رشته کوههای موازی باقران و مؤمن آباد (میناباد) با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی و رشته کوه آهنگران مهمترین ارتفاعات شهرستان است (احمدیان ، ص 26ـ27). در شهرستان بیرجند رود دایمی وجود ندارد (رزم آرا، ج 9، ص 70) و فقط در سالهای پرباران در برخی دره ها مانند دُرمیان ، گشَک ، فخرود و بعضی دره های باقران ، نهرهای دایمی جریان دارد. برای استفاده از این آبِ اندک ، در بیابانها بندهای موقت خاکی فراوان و در کوهسارها بندهای دایمی مانند بندهای دره و عمرشاه ساخته اند ( رجوع کنید به احمدیان ، ص 46، 47). در این شهرستان ، دشتهای متعددی (به وسعتی بالغ بر 52 هزار هکتار) گسترده است . مناسبترین خاک منطقه در دره ها و دشتهای میانکوهی مانند دشت بیرجند و سربیشه و سرچاه انباری است (ایران . وزارت دفاع ، ج 76، ص 36؛ احمدیان ، ص 27،40؛ نیز رجوع کنید به سازمان برنامه و بودجة استان خراسان ، ص 332). در این شهرستان گسلهای متعددی در جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی امتداد دارد که بسیاری از آنها فعال است ، از جمله گسل چاهک که تا یازده کیلومتری شمال غربی شهر بیرجند ممتد است و شهر را از نظر زلزله تهدید می کند (احمدیان ، ص 24).

ادامه مطلب

نوشته شده در شنبه هفدهم فروردین 1387ساعت 9:35 بعد از ظهر توسط احسان هاکان| |